چرا معنویات در همه لایه‌های زندگی انسان دخالت دارد؟

لازم بودن کسب معنی

انسان برای اینکه بتواند در مسیر رسالتش که همان مسیر رسیدن به منبع ناتمام است قدم بگذارد و آن را بپیماید، لازم است که کسب معنی کند، چرا که روح انسان و آن مسیری که روح طی می‌کند و حرکتی که روح انجام می‌دهد و آن منبعی که روح به سوی آن سیر می‌کند، همگی از جنس معنی هستند. بنابراین هر کار جسمی و ذهنی را که انجام می‌دهیم، باید به طریقی به عالم معانی مرتبط کنیم. در ادامه متوجه خواهید شد که چگونه این کار را انجام دهید.

بنابراین در این مقاله قصد داریم وارد مبحث معانی و راه‌های کسب آن شویم که به آن‌ها «معنویات» می‌گویند.

هرم عصبی منطقی «رابرت دیلتز»

«رابرت دیلتز» (Robert Dilts)، یکی از مشهورترین توسعه‌دهندگان «ان‌ال‌پی است» که در رشد این علم، تأثیر بسیار مثبتی داشته است.

برنامه‌ریزی عصبی ـ زبانی، (Neuro-linguistic programming مخفف انگلیسی: NLP)، یک رویکرد ارتباطی، رشد فردی و یک روش روان‌درمانگری است که در سال ۱۹۷۰ ایجاد شد. بسیاری از چهره‌های پیشتاز دنیا، دلیل پیروزی خود را به کار بستن این علم می‌دانند.

هرم دیلتز

رابرت دیلتز، ديدگاه‌ها و شگردهای ابداعی‌ و بسیار راهبردی در ان‌ال‌پی دارد که معروف‌ترینشان «هرم دیلتز» است که در آن، روان انسان را به 6 لایه منطقی تقسیم می‌کند.

توضیح هرم توسط رابرت دیلتز

او می‌گوید که برای رسیدن به هر هدفی، باید بین این لایه‌ها و هدف مورد نظر، هماهنگی و سازگاری وجود داشته باشد تا شخص، با تمام وجود، به‌دنبال دست‌ یافتن به هدفش حرکت کند. هرگونه خللی در هر سطح از لایه‌ها پیش بیاید، آن خلل مانعی خواهد شد، برای رسیدن به هدف مورد نظر.

ریشه‌یابی به وسیله تنظیم سطوح ۶ گانه رابرت دیلتز

رابرت دیلتز ۶ سطح را این‎‌گونه معرفی می‌کند:

 

او بیان می‌کند که برای از بین بردن موانعِ رسیدن به هدف، ابتدا با ریشه‌‎یابی مشکل، سطحی را که در آن مانعی وجود دارد، شناسایی کنید و هنگامی که در یک سطح، وجود مانع مشخص شد، باید در سطح بالاتر از آن تغییر را ایجاد کنیم تا نتیجه مناسب در سطح مشکل‌‌دار ایجاد شود؛ چون در این 6 سطح، این سطح بالایی است که بر سطح پایین‌تر از خود اثرگذار است. ریشه‎‌یابی و کشف مانع از پایین هرم شروع می‌شود و این کار ادامه پیدا می‌کند تا آن مانعی که شخص را از رسیدن به هدف بازمی‌دارد، یافت شود.

مثلا نمی‌توانم کتابم را خوب بخوانم

مثلا کسی که به هنگام مطالعه کتاب نمی‌تواند مطالب را به‎‌خوبی به ذهن بسپارد و سریعا مطالب از یادش می‌رود، در ریشه‎‌یابی برای رسیدن به چیزی که مانع رسیدن او به هدفش شده است، می‌تواند چند احتمال را بررسی می‌کند:

  • می‌تواند آن مانع را به محیط اطراف خود ربط بدهد و بگوید: مکان کتاب خواندن من، خیلی شلوغ و پرسروصدا است.
  • می‌تواند آن مانع را به رفتارهای فردی خود به هنگام مطالعه کتاب ربط بدهد و بگوید: شیوه مطالعه من اشتباه است.
  • می‌تواند آن مانع را به توانایی‌ها و استعدادهای خود ربط بدهد و بگوید: من اصلا نمی‌توانم خوب کتاب بخوانم.
  • می‌تواند آن مانع را به باور و ارزشی که برای خود می‌داند ربط بدهد و بگوید: من در کتاب خواندم استعداد ندارم.
  • می‌تواند آن مانع را به هویت و شخصیتی که از خود برداشت کرده است ربط بدهد و بگوید: من خنگ و کودن هستم.
  • می‌تواند آن مانع را به معنویت و رسالت فردی خود ربط بدهد و بگوید: خدا من را نه‎‌تنها برای این کار خلق نکرده است، بلکه پیدایش من در این دنیا بیهوده بوده است، ای کاش به دنیا نمی‌آمدم.

چطور مانع را برطرف کنیم

برطرف کردن مانع در هر سطحی که ایجاد شده باشد، به‎‌واسطه تغییر سطح بالایی آن صورت می‌گیرد؛ به‌‎عنوان نمونه اگر کسی در سطح محیط، مانعی برای رسیدن به هدفش شناسایی کرد، مثلا به این نتیجه رسید آن چیزی که مانع شده است تا او نتواند کتابش را خوب بخواند، محیط شلوغ و ناآرام است، با تغییر «رفتار» خود می‌تواند مشکل ایجاد شده در محیط را برطرف سازد. او می‌تواند:

  • با خواهش کردن از کسانی که ایجاد شلوغی می‌کنند به آن‌ها بفهماند که مشغول مطالعه یا درس خواندن است.
  • می‌تواند از هندزفری استفاده کند تا صدای محیط را کمتر بشنود.
  • می‌تواند قبل از مطالعه تمرینات تمرکزی انجام دهد تا سطح دقت مطالعه بالا برود.
  • می‌تواند در گوش خود پنبه بگذارد.
  • می‌تواند ساعات خواب خودش را تغییر دهد و شب‌ها که سروصدا کمتر است بیدار بماند و مطالعه کند.

و در مجموع، هر رفتاری که شخص می‌تواند با انجام آن، مشکل محیط خود را بهبود ببخشد تا شرایط محیطی ایده‌‎آل برایش فراهم شود.

چرا این‌قدر زحمت؟

ممکن است شما با خود بگویید چرا این‌قدر به خودمان زحمت بدهیم؟ چرا برای برطرف کردن مشکلی که داریم باید چندین مرحله پشت سر بگذاریم؟

  • ریشه‎‌یابی مشکل.
  • مراجعه به سطح بالاتر.
  • تغییر سطح بالایی.

این‌ها مراحلی طولانی و سخت است.

شاید در نگاه اول به نظر بیاید که بهتر است مشکل در هر سطحی که باشد، در همان‎‌جا برطرفش کنیم؛ مثلا بهتر است برای از بین بردن مانعی که در محیط ایجاد شده است، خود محیط را تغییر دهیم.

پاسخ این است که…

ممکن است تغییر محیط در سطحی که مانع در محیط ایجاد شده است بتواند مشکل را برطرف کند، ولی باید بدانید که این حالت، مانند بهبود درد توسط یک قرص مسکن عمل می‌کند؛ یعنی به‎‌طور موقت مشکل شما را حل می‌کند، اما آیا شما تا آخر قرار است به هنگام مطالعه مکان خود را تغییر دهید یا مثلا اگر در کسب‎‌وکارتان در «محیط» کار خود به مشکلی برخوردید، محل کار خود را تغییر می‌دهید؟ در این صورت علاوه‌‎بر اینکه وقت باارزشتان صرف جابه‎‌جایی از محیطی به محیط دیگر خواهد شد، سنگ روی سنگ نیز بند نخواهد شد و شما دائما در حال جا‎به‌‎جایی خواهید بود؛ چون مشکلات محیطی همیشه وجود خواهند داشت. مشکلات محیطی همیشه ادامه پیدا می‌کنند، مگر اینکه شما با رفتار مناسب مشکلات محیط خود را اصلاح کنید. این حالت در همه سطوح جریان دارد؛ یعنی برای برطرف کردن موانع رسیدن به اهداف، لازم است که سطح مشکل‌دار یافت شود و در سطح بالایی آن، تغییر را ایجاد کنیم.

مقصود اصلی

بنابراین پس از ریشه‎‌یابی، برای از بین بردن موانع، باید تغییر را در سطح بالاتر ایجاد کرد تا در پی تغییر در سطح بالایی، تغییر مطلوب در سطح زیرین ایجاد شود؛ چون این سطوح مانند آبشاری هستند که از بالا به سمت پایین سرازیر می‌شوند و مقصود اصلی از بیان این مطلب در این کتاب هم همین است. خوب به رأس هرم دقت کنید، آنچه که در بالاترین نقطه می‌بینید معنویات است. کمی قبل‌تر بیان شد که وقتی سطحی مشکل‎‌دار شد، برای اصلاح آن، به سطح بالاتر مراجعه می‌کنیم و این سطح بالایی است که می‌تواند سطح‌های زیرین خود را اصلاح کند یا به عبارتی اصلاح سطح‌های پایینی غالبا متوقف است بر اصلاح سطوح بالایی و در رأس همه سطح‌ها معنویت قرار دارد.

عمیق‌ترین سطح هرم

معنویات عمیق‌ترین سطح هرم است که می‌تواند هر تغییر و نفوذی را که تصور می‌شود، روی سطوح دیگر ایجاد کند. پس همان‎گونه که سالم ماندن این لایه که عمیق‌ترین سطح هرم است، به‌‎خاطر جریانی که در سایر سطوح دارد، باعث سالم ماندن تمام لایه‌ها خواهد شد، ناسالم بودن آن نیز در تمامی لایه‌ها جاری می‌شود و مشکل را در اعماق وجود و روان یک شخص ایجاد می‌کند.

نویسنده: محمد دهنوی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *